• afbeelding spatadertjes
  • afbeelding spatadertjes
  • afbeelding spatadertjes
  • afbeelding spatadertjes

Wat zijn spatadertjes?

Spatadertjes zijn uitgezette blauwe of rode vaartjes op de benen. Er bestaan hele kleine spatadertjes, met een dikte van nog geen millimeter (deze spatadertjes worden ook wel Bezemreis/takkenbos adertjes genoemd), maar ook spataderen van meer dan een centimeter dik. De oorzaak is vooral erfelijk. Vrouwen hebben vaker spataderen dan mannen, en vooral de kleine spatadertjes komen veel vaker bij vrouwen voor. Behalve dat spataderen niet mooi zijn kunnen ze op den duur leiden tot medische klachten: pijn in de benen, krampen, dikke benen, huidproblemen of bloedingen bij het stoten van de spatader. Het gaat dus in veel gevallen wel degelijk om een medisch probleem. Ook de kleine spatadertjes kunnen last geven, bijvoorbeeld een pijnlijk of beurs gevoel. Bij het behandelen van spataderen is het belangrijk dat zowel aan het cosmetische als aan het medische aspect aandacht wordt besteed. Uiteindelijk wilt u mooie benen, maar vooral ook gezonde benen.

Meer over de oorzaak en gevolgen van spataderen
Bij de ontstaanswijzen van spataderen wordt onderscheid gemaakt in twee groepen: primaire en secundaire spataderen (varicosis). Bij de meeste mensen is sprake van primaire spataderen. Hiermee wordt bedoeld dat niet een heel duidelijk oorzaak kan worden aangetoond, het gaat meer om een aanleg voor spataderen, die dan ook vaak in de familie voorkomen. Waarschijnlijk is in de aanleg (genetisch bepaald) de ader wand wat slapper en zijn de klepjes in de ader, welke bedoeld zijn om het bloed omhoog te transporteren, wat minder sterk. Hierdoor wordt het bloed in de aderen van de benen minder makkelijk afgevoerd, waardoor uitzetten van de aderen kan ontstaan. Bepaalde factoren kunnen bijdragen aan de verergering van de spataderen, zoals zwangerschap of langdurig staand werk.
Met secundaire spataderen wordt bedoeld dat de spataderen zijn ontstaan na een aandoening zoals een trombosebeen. Dit is bij een kleine minderheid van de mensen het geval.
Spataderen bestaan in alle maten: van haarkleine vaatjes, tot vaten van enkele centimeters in doorsnede. Niet altijd zijn alle aderen zichtbaar; vaak is het zelfs zo dat kleine spataderen op de benen verbinding maken met grotere aderen onder de huid die niet voor het oog zichtbaar zijn. Deze aderen kunnen wel klachten geven. Het is daarom erg belangrijk dat bij het onderzoek van spataderen ook altijd een echo (Duplex) wordt gemaakt, om de inwendige aderen te beoordelen.

De behandeling van spataderen

Kleine spatadertjes (Bezemrijs/takkenbos) worden meestal behandelend met inspuitingen (sclerocompressietherapie). De allerkleinste (resterende) rode vaatjes kunnen nog met een huidlaser worden behandeld. De behandelingen zijn niet altijd in 1 keer uit te voeren: soms maken de spatadertjes verbinding met een grotere ader, en moet deze eerst worden behandeld. Bij heel grote spataderen is meestal endoveneuze ablatie (VNUS of laser) nodig. Het behandelen van middelgrote spataderen gebeurt meestal met inspuitingen of ambulante flebectomie.
Tenslotte is het nog mogelijk als behandeling tegen spataderen om elastische kousen te dragen: hierdoor zullen de spataderen zelf niet verminderen, maar wel de klachten zoals een vermoeid gevoel. Mogelijk werkt het dragen van elastische kousen preventief op de ontwikkeling van nieuwe spatadertjes. Er bestaan ook medicijnen (tabletten) tegen spataderen. Deze medicijnen worden bereid uit plantenextracten van de citrus- of kastanje familie (Venoruton, Daflon). Maar ook hiervoor geldt dat deze kunnen werken op de klachten ten gevolge van de spataderen (vermoeid gevoel, zwelling), maar niet de spatader zelf doen verdwijnen. Van dezelfde plantensoorten worden crèmes bereid, maar hiervan is nooit goed aangetoond dat ze werkzaam zijn.

Behandeling spataderen met inspuiten van Ethoxysclerol (sclerocompressietherapie)

Sclerocompressietherapie is een behandeling tegen middelgrote en kleine spatadertjes, waarbij een op een paar plaatsen vloeistof in de spatader wordt gespoten. Daarna worden de aderen platgedrukt (compressie) door er een wattenprop, een zwachtel en/of een strakke kous omheen te doen. De ingespoten vloeistof zorgt ervoor dat de wandjes van de aderen aan elkaar kleven en in een paar weken verschrompelen. Het bloed stroomt dan via de andere aderen. U heeft voldoende aderen in de benen die de taak van deze spataderen kunnen overnemen. Voordelen van scleroseren is dat veel aderen tegelijk kunnen worden behandeld en dat het een weinig ingrijpende behandeling. Nadeel is dat na de behandeling enkele dagen tot weken elastische kousen moeten worden gedragen en soms nieuwe adertjes of (meestal tijdelijk) pigmentvlekjes ontstaan.
Meer over de behandeling van spataderen met sclerocompressietherapie

Behandeling spataderen met inspuiten van foam (foamsclerose, echogeleide foamsclerose).

Foamsclerose is een nieuwere variant van het inspuiten van spataderen. In plaats van vloeistof, wordt gebruik gemaakt van een schuim. Dit schuim werkt sterker dan de vloeistof. Met foamsclerose kunnen daarom grotere spataderen worden ingespoten. Het kan worden toegepast bij grote vaten i.p.v. chirurgische behandeling of endoveneuze behandeling, en bij kleinere vaten in plaats van sclerotherapie met vloeistof. Bij dieper gelegen grote aderen wordt de foam ingespoten met behulp van een echoapparaat. Het voordeel is dat het voor de patiënt een weinig belastende behandeling is (enkele prikjes). Nadeel is dat er pigmentstrepen kunnen ontstaan (soms blijvend) op de plaats van de behandelde ader en dat soms de aderen terugkomen.
Mee over de behandeling van spataderen met (echogeleide) foamsclerose.

De behandeling van spataderen met Endoveneuze ablatie: met laser of ultrageluid

Endoveneuze ablatie is een modern alternatief voor het strippen van grote spataderen. Het kan plaatsvinden onder lokale verdoving, de patiënt kan na de behandeling lopend de kliniek verlaten en er treden minder complicaties en napijn op dan bij het chirurgisch strippen. De Ultrageluidbehandeling (VNUS) is de modernste variant en is nog minder pijnlijk dan de laserbehandeling. Een speciale behandelkatheter wordt in de te behandelen ader gebracht en lokale verdoving wordt aangelegd middels een aantal prikjes. Door de hoogfrequente radiogolven (of laser) wordt het uiteinde van de katheter verhit, waardoor de vaatwand krimpt en de ader na een aantal dagen sluit. De ingreep duurt afhankelijk van de uitgebreidheid ongeveer 15 minuten en is nauwelijks pijnlijk. Na de behandeling wordt een drukverband of kous aangemeten, welke na 24-48 uur er weer af kan.

Behandeling spataderen met ambulante flebectomie (microchirurgisch verwijderen, flebectomie volgens Mueller).

Flebectomie is het verwijderen van een spatader door een klein sneetje in de huid te maken en de spatader er met een “haak”naaldje uit te trekken. Met ambulant wordt bedoeld dat de patiënt direct na de behandeling weer mag lopen. De ingreep gebeurt onder lokale verdoving. De sneetjes zijn heel klein, 2 tot 3 mm, en kunnen met een pleistertje gehecht worden. Het voordeel van ambulante flebectomie is dat de verwijderde ader niet terug komt (dit kan na inspuiten van de ader wel soms het geval zijn). Het nadeel van de ingreep is dat er sneetjes in de huid worden gemaakt, wat soms kleine littekentjes achterlaat.

Behandeling spataderen door strippen (chirurgisch)

Bij strippen wordt de spatader via 2 sneetjes in het been chirurgisch verwijderd. Door een snee van 4 tot 5 centimeter in de lies bindt de chirurg de zijtakken van de spatader af. Vervolgens wordt een draad (stripper) door de ader geschoven. Via een snee van 2 centimeter bij de knie wordt de draad opgezocht, hierna wordt de ader naar buiten getrokken. Een variant op het strippen is de zogenaamde cryo strip: hierbij wordt geen sneetje in de knie gemaakt, maar wordt de draad aan de ader vastgevroren en via de lies naar buiten getrokken. Strippen is een ingrijpender behandeling dan endoveneuze ablatie, met meer napijn en bloedingscomplicaties. De behandeling gebeurt onder algehele of plaatselijke narcose. In de meeste klinieken wordt deze behandeling niet of nauwelijks meer toegepast, maar wordt gekozen voor de modernere technieken (VNUS of laser).

De behandeling van spataderen met Elastische Kousen

Het dragen van elastische kousen is vooral bedoeld om de klachten die het gevolg zijn van spataderen, zoals oedeem (vocht) van de benen en vermoeide benen tegen te gaan. De kousen worden onderverdeeld in verschillende categorieën, afhankelijk van de druk die ze uitoefenen. Meestal wordt bij “gewone” spataderen een klasse 2 kous voorgeschreven door de huisarts, fleboloog of specialist. Deze kousen zijn ook te verkrijgen in modieuze kleuren en modellen. Mogelijk helpt het dragen van elastische kousen ook om de vorming van nieuwe spataderen te remmen.

Door wie wordt de behandeling van spataderen gedaan?

De behandeling van spataderen wordt uitgevoerd in bijna alle ziekenhuizen en in gespecialiseerde klinieken, zoals spataderkliniek Amsterdam. In een goede spataderkliniek is een samenwerkingsverband tussen een chirurg , dermatoloog (-fleboloog) en vaatlaborant. Uiteraard dienen deze veel ervaring te hebben in de behandeling van spataderen. Als er geen sprake is van een goed samenwerkingsverband, wat helaas vaak het geval is, bestaat de kans dat er onnodig veel bezoeken moeten worden gepland en de behandeling niet op de goede manier plaatsvindt.
Voor het onderzoek van de spataderen is een echo (Duplex) nodig. Deze echo wordt uitgevoerd door een arts of vaatlaborant. U bespreekt vervolgens met de arts van de spataderkliniek wat de behandelmogelijkheden zijn. Endoveneuze behandelingen worden meestal uitgevoerd door een chirurg (ook door een dermatoloog). Sclerocompressietherapie wordt meestal uitgevoerd door een dermatoloog of fleboloog.

Spataderkliniek Amsterdam is gehuisvest onder één dak met Dermatologisch Centrum Wetering. Hier kunt u, na verwijzing van uw huisarts, terecht voor de behandeling van huidaandoeningen.